St. Janskruid is een plant met stervormige gele bloemen die de hele zomer door bloeien.

De plant wordt 30-80 cm. hoog. De ovalen blaadjes met doorschijnende “gaatjes” staan tegenover elkaar.
Soms groeit het kruid in massa’s bijeen, zodat grote oppervlakten geel of roodbruin zijn gekleurd. De bloemen bevatten twee kleurstoffen, een gele en een rode; de laatste, hypericine genaamd, is onder meer aanwezig in kleine klierharen die overal de kelk- en kroonbladeren bedekken. Deze stof heeft de eigenschap de huid van de mens bijzonder lichtgevoelig te maken. Ook dieren hebben hier last van, ze kunnen last van jeuk en blaren krijgen. De dieren moeten dan naar een plek in de schaduw gebracht worden en hooi eten waarin St. Janskruid rijkelijk voorkomt.

Vindplaats

St. Janskruid is steeds minder vaak te vinden in de vrije natuur. Het komt voor in Europa, West-Azië en Noord-Afrika op verlaten akkers, in lichte bossen en langs wegen. Het is tegenwoordig ook te vinden in Noord-Amerika, Zuid-Afrika, Zuid-Amerika en Australië en Nieuw-Zeeland tot op 1600 m. hoogte.

Het is in de omgeving van ECOlonie ruimschoots te vinden en het heeft ook een plekje gekregen in onze kruidentuin.

Sint Jan

Het Sint Jansfeest was oorspronkelijk een zonnewendefeest. De kerken voerden aanvankelijk strijd tegen dit soort heidense feesten, maar het St. Jansfeest liet zich niet uitroeien. Ze plaatsten het feest van Sint Jan (Johannes de Doper) op 24 juni. Rondom deze periode -waarin de hoofdbloei van veel planten zich bevindt- werden de zogenaamde St. Janskruiden verzameld. Op sommige plaatsen was dit in de 20e eeuw nog gebruikelijk.

Van St. Janskruid, Margrieten en Klaver werd een krans gevlochten. Deze werd onder het hoofdkussen gelegd als geneesmiddel tegen allerlei ziekten.

Wanneer men op Sint Jan negen kruiden verzamelt, ziet men binnen het uur zijn toekomst. Zeven verschillende kruiden, in de Sint Jansnacht onder het hoofdkussen gelegd, wekken een droom op die de toekomst onthult.

De St. Janskruiden zijn: St. Janskruid, Margriet, Klaver, Bijvoet, Goudsbloem, Wilde Tijm, Klis, IJzerhard, Kamille, Vlier en Wolfsklauw.

Het Concilie van Ferrara (1612) veroordeelde het verzamelen van kruiden in de Sint Jansnacht.

Namen
Hypericum perforatum, Sint-Janskruid, Hertshooi, Jaagt-den-duivel, Duivelsjacht, Heksenkruid, Peerkum, Godeware, Bokkenkruid, Duivelkruid, Jachtenduvel, Scharnokel, Sint-Pieterkruid, Wonderkruid.

De Latijnse naam Hypericum zou kunnen verwijzen naar het Grieks, Hyper betekent: boven, machtiger en ikon of eikon betekent: beeld of geestesverschijning. Men meende dat met dit kruid boven de deur, boze geesten werden verdreven. “Perforatum” wil zeggen: doorboord, als het blad tegen het licht wordt gehouden lijkt het of er veel kleine gaatjes in zitten. Dit zijn kleine olierijke klieren die doorzichtig zijn.

De naam Sint Jan (Johannes) heeft de plant te danken aan het feit dat ze in volle bloei staat op de naamdag van Johannes de Doper (24 juni). Het verschijnen van de rode vlekken op de kroonbladeren valt samen op de dag dat Johannes de Doper werd onthoofd.

Volkssage uit Saarland

Een jonge vrouw die al bijna bezweken was voor de verleidingskunsten van de duivel wist in haar wanhoop niet meer wat te doen. Ze ging moedeloos zitten op… St. Janskruid. De duivel had nu zijn macht over het meisje verloren en hij was woedend. Hij schreeuwde: “Hertshooi, jij vervloekt kruid, je hebt van mij geroofd mijn bruid.” Hij wreekte zich op de plant door haar met een heleboel naalden te doorboren.

Tegen onweer

Het Sint Janskruid diende – met zijn bloei in een tijd van veel onweersbuien- om de bliksem weg te houden. In Zuid-Duitsland en Tirol zette men St. Janskruid in het raam en in de Eifel bond men er een krans van, die men op het dak van het huis wierp.

Toepassing als verfstof

De bloemen geven een gele wolverfstof wanneer aluin gebruikt wordt als fixeermiddel.

Om zijde een violet-rose kleur te geven gebruikt men de verfstof met alcohol.

Medicinaal gebruik:

In de oudheid gebruikten de Grieken, Romeinen, Kelten, Indianen, Azteken en Indiërs St. Janskruid in- en uitwendig als medicinale plant. De Grieken en Romeinen gebruikten de plant in de 1e eeuw na Chr. o.a. bij ischias en jicht, om gal en urine af te drijven, bij brand- en snijwonden, kneuzingen, huidproblemen, zwakke blaas en bij hysterie en neurosen.

Dubbel blind, placebo gecontroleerd onderzoek toont aan dat St. Janskruid een goed middel is -naast reguliere antidepressiva- bij de aanpak van lichte en middelzware depressies.

Het kruid wordt inwendig gebruikt bij depressiviteit met een duidelijke oorzaak, melancholie, zwaarmoedige buien, ochtendhumeur, apathie, onrust, zenuwachtigheid, overspanning, stress, premenstruele spanningen en slapeloosheid. Het wordt wel het arnica voor de zenuwen genoemd.

De olie en zalf worden uitwendig gebruikt bij snijwonden, schaafwonden, zonnebrand, blaren, littekenpijn na operaties, spier- en gewrichtspijnen, kneuzingen en blauwe plekken.

Pas op! St. Janskruid kan de werking van geneesmiddelen beïnvloeden, gebruik het kruid dan alleen in overleg met een arts.
St. Janskruid maakt de huid lichtgevoelig. Zorg dat de huid niet wordt blootgesteld aan de zon of andere vormen van straling (kankerbehandeling) bij het gebruik van dit kruid.

Recept St. Jansolie (Johannesolie):

Vul een pot met 1 deel bloemen en overgiet met 4 delen olie, bijvoorbeeld zonnebloemolie of olijfolie. Voor brandwonden kan met ook lijnolie gebruiken.

Sluit de pot af. Laat 6-8 weken trekken in de zon of op een andere warme plaats, waarbij de olie rood kleurt. Zeef de olie en pers de bloemen goed uit. Giet de olie in een fles en bewaar op een donkere plaats.