-

De groententuin in 2007
door: Janneke Tops (coördinatie groententuin)


In de groententuin is de afgelopen 9 seizoenen een goede basis neergezet voor de teelt van een goede kwaliteit groenten. En tegelijkertijd is er nog zoveel te verbeteren, maar daarover lees je verderop in dit stuk meer. We blijven, om met de woorden van Benedictus te spreken, beginners. Ook al kun je onderscheid maken tussen de beginnende beginner, de geoefende beginner, en de gevorderde beginner...... We bevinden ons, wat betreft de groententeelt, ergens tussen de beginnende en geoefende beginner.

Vegetable-garden-overview

Het lijkt erop dat het voor ons al zo vanzelfsprekend is geworden om (di)verse groenten van eigen land te eten. Ik zou haast zeggen, we zijn verwend, maar beter is het om te zeggen: dat zou iedereen op de wereld moeten kunnen eten.... Steeds vaker hoor ik van mensen die tijdelijk bij ons verblijven: ‘wat zijn jullie tomaten, courgettes, wortels, .... toch heerlijk. Zelfs lekkerder dan die uit de Natuurvoedingswinkel’. Omdat deze mensen maar tijdelijk hier zijn kunnen ze dit vaak beter vergelijken dan wij, ‘verwende Ecolonie-bewoners’. Smaak is een erg subjectief begrip, maar de kwaliteit van onze groenten (en kruiden en zuivel en ....) eens beter in beeld brengen en kwalificeren is één van de wensen op ons verlanglijstje. Hiermee kunnen we ons ook extra profileren cq. onderscheiden.

Ik zie de tuin na al die jaren nog steeds als één van de prachtplekken van Ecolonie waar onze visie, onze woorden tot uitdrukking worden gebracht in daden. Een oefenplek, letterlijk op het raakvlak tussen hemel en aarde, waarbij wij als mensen proberen alle elementen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen tot een ecologisch, goed functionerend geheel met natuurlijk tot (één van de) doel(en): goede oogsten van een goede kwaliteit. Met beide benen op de aarde. De piramidetuin is in dit kader een uitdrukking van het gegeven dat alles met alles verbonden is. We hebben er immers voor gekozen niet alleen productievelden aan te leggen, maar ook kunstzinnige, spirituele en gewoon mooie elementen een plek te geven zoals de piramide, de paden die precies op de windrichtingen staan, de kruiden- en bloemenpercelen, de ronde vormen van verschillende velden etc..


En tegelijkertijd zijn we niet dogmatisch, en hebben er ook voor gekozen om op het Petit Bois een groter, vierkant productieveld te ontwikkelen, waar makkelijker met de trekker of paarden gewerkt kan worden, om voldoende groenten voor onze groeiende gemeenschap en verkoop te kunnen telen. Zo ontstaat er een veelheid aan vormen voor de diversiteit aan mensen die Ecolonie weten te vinden. Voor deze mensen zijn onze tuinen ook een boeiende plek om verbinding te maken, al meewerkend of al rondwandelend, met de wijze waarop biologische groenten en kruiden geteeld worden op Ecolonie.


Doordat we in de volle breedte werken, en we veel aspecten een plaats geven, gaan de ontwikkelingen soms ook wat minder snel dan wanneer we ons alléén op de productie van groenten zouden toeleggen. Dit is een ware oefening in geduld. Maar als de visie over waar we heen willen maar duidelijk is, zijn de onvolmaaktheden in de tussenétappes voor mij wel overkomelijk...... En het leuke is dat het ook nooit ‘af’ zal zijn. Van mensen die al tientallen jaren in het / een vak zitten hoor je ook dat er nog altijd zaken te leren en te ontwikkelen zijn.

De piramide spreekt tot de verbeelding...

De tuin is dus ook een plek waar transformatie (zie ook ons huishoudelijk reglement)  ieder jaar weer geoefend kan worden. Zowel in de tuin zelf, als bij de mensen die er werken. Ieder jaar weer vindt er een enorme transformatie plaats van pas bewerkte grond tot een creatie waarin allerlei verschillende planten zich naar hartelust kunnen ontwikkelen en vruchten dragen. En in de herfst en winter vindt er weer de terugkeer tot de aarde plaats, en tijd om alles te oogsten, te verwerken, op een rijtje te zetten en om weer nieuwe plannen te maken. Nu dus. (We schrijven januari 2008).

De teelten dit jaar (2007)

Het landbouwkundige doel van onze groententeelt zou je als volgt kunnen omschrijven:


we willen een landbouwsysteem creëren en verzorgen waarin op zo ecologisch optimaal mogelijke wijze, kwalitatief goede groenten worden geteeld. Zo optimaal mogelijk gebruik makend van ecologische principes zoals het vastleggen van zonne-energie door planten, zorgen voor een evenwichtige bodem, zorgen voor een gevarieerd ecosysteem waarin plaaginsecten niet uitgroeien tot problemen en het kiezen van rassen die weinig ziektegevoelig zijn en die goed smaken.


De bedoeling van landbouw is om meer energie vast te leggen in plantengroei, in voor dier en mens gezonde producten, dan alle energie die nodig is voor de productie van deze gewassen. Voor onze tuin en geitenhouderij hebben we die balans nog nooit uitgerekend, dit is natuurlijk ook een ingewikkeld verhaal met al die verschillende gewassen, maar het zou een mooie stage-opdracht voor een student kunnen zijn! Geheel passend binnen de huidige bewustwording m.b.t. de klimaatverandering.

In ons streven naar een gezonde bodem waarin de planten zich goed kunnen ontwikkelen, hebben we in 2006 het aandeel groenbemesters verhoogd tot 1/3 van het oppervlak in de piramidetuin en 1/5 deel op Petit Bois. Helaas is het er door diverse omstandigheden dit jaar niet op tijd van gekomen om de groenbemesters te zaaien. Pas na de zomervakantie is dit gelukt, dus deze gewassen zijn maar weinig tot ontwikkeling gekomen. Dit kwam o.a. door de weersomstandigheden en het feit dat er dit jaar, naast Jean-Claude en Janneke, niet een vaste seizoensmedewerker was voor de tuin. Ook de ontwikkelingen op de boerderij vroegen veel aandacht. Gelukkig heeft Jean-Claude zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een ervaren, stabiele kracht (‘een gevorderde beginner’), waardoor een aantal vaste werkzaamheden, zoals het oogsten van tomaten, komkommers en courgettes, als ook het bijhouden van het groentenaanbod in de winkel, als vanzelf steeds doorgingen. Een enorm belangrijke factor in het geheel van onze groententuin.

Jean-Claude geeft de net gezaaide winterpostelein water.
Jean Claude aan het werk

Wat betreft de verschillende groententeelten zijn de opbrengsten en de bewaarkwaliteit dit jaar beduidend minder dan gemiddeld. Ieder jaar houden we bij hoeveel oppervlakte we van elke groente verbouwen. Soms wegen we een bepaalde oogst om een idee te krijgen van een bepaalde opbrengst, maar als we dat consequent van alle gewassen zouden doen, zou dit erg veel tijd vergen die we nu gewoon (nog?) niet beschikbaar hebben. Dit jaar heeft Jean-Claude de herfstoogsten die in de kelder onder Trianon zijn beland, ingeschat.

Maar uit het feit dat we normaal gesproken in de herfst volop groenten hebben om te verkopen, en er dit jaar nauwelijks iets beschikbaar is voor derden, èn onze eigen voorraden van bv. de uien nu (we schrijven begin januari 2008) al bijna op zijn, blijkt dat de opbrengsten in z’n geheel verre van optimaal waren. Dat is heel jammer, want juist die verkoop van groenten in de herfst aan m.n. Sandrine, die iedere vrijdag op de markt van Nancy staat, kan aardig wat opleveren.

We bewaren de rode kool in de tunnels zodat we ze in de winter kunnen eten.

In het algemeen kan ik nog melden dat eigenlijk alleen de kolen het echt goed hebben gedaan dit jaar (waarbij het nog afwachten is hoe de bewaarbaarheid zal zijn). Veel andere gewassen hebben last gehad van het natte weer, en dan m.n. de uien. De maïs is ook wel redelijk gegroeid, net als de courgettes en de sla. De boontjes hebben ook erg veel last gehad van het natte weer, maar gelukkig hebben we nog veel ingemaakte boontjes uit 2006. In de aardappelteelt hebben we niet op tijd aangeaard, waardoor we het onkruid niet de baas zijn geworden. We werken op dit moment met geleende werktuigen die erg gammel zijn, en ik wil deze winter op zoek naar betere, tweedehands werktuigen voor onszelf.

De koolrapen en koolrabi waren dit jaar weer wat meer vertegenwoordigd (nadat we ze ook wel geteeld hebben in jaren dat ze weinig in de keuken werden gebruikt). Deze teelten lijken me voor herhaling vatbaar, aangezien ze nu ook goed door de koks worden gebruikt.

In het voorjaar hadden we een paar mooie bedden spinazie, maar in de zomer kwam er niet veel van terecht. Hetzelfde gold voor de sla, waarbij we een gat in de planning hadden door een late levering van potgrond en allerlei andere prioriteiten. Bij de knolselderij was dit jaar prachtig te zien hoe deze plant van een rijke grond houdt. Op de plaats waar een composthoop had gelegen waren ze stukken groter dan op de rest van het veld. Op het veld waar ze komend jaar komen te staan hebben we dan ook al vast wat mest toegediend, en in het voorjaar nog maar lekker wat extra kompost dus.


Samenvattend kunnen we stellen dat er van een aantal groenten voldoende zal zijn voor onszelf, mits de bewaarbaarheid goed is, en van enkele groenten zullen we dit jaar meer moeten inkopen, met name de uien.

Uitwisseling met de gasten

Op Ecolonie verloopt het contact met ‘de consument’ op heel natuurlijke wijze. Mensen die bij ons verblijven, en onze producten via de maaltijden of winkel nuttigen, kunnen zien, voelen, ruiken in onze tuinen hoe alles hier groeit en bloeit. Ze mogen zelfs meedoen met de werkzaamheden als ze dat willen! Met de 2700 gasten die we het afgelopen jaar hadden, is het in beeld zijn van dit ‘van grond tot mond’ principe (of van land tot klant) een erg sterk punt van ons organisme. Op de wekelijkse informatieavond in de zomermaanden over de tuin komen wisselende aantallen mensen. We vertellen er nu al jaren hetzelfde verhaal, en gaan voor de komende tijd kijken om wat meer info over de kwaliteit van (onze) biologische groenten en de bovengenoemde energiebalans te verwerken in deze avonden.

Ook hopen we tijd te hebben deze winter om meer actuele informatie in de informatieruimte beschikbaar te maken voor de liefhebbers.

Dsc 5021-open-dag-2006-a
Verbeteringen

Zoals gezegd is er nog veel te verbeteren op allerlei gebieden in de tuin.

- Bodemverbetering
Wat betreft de bodemverbetering hebben we de groenbemesting al genoemd. Verder is het een kunst om op de juiste tijden met de juiste werktuigen achter zo licht mogelijke trekkers met zo breed mogelijke banden de bodem te bewerken, zodat zoveel mogelijk arbeid verricht wordt waarbij de aarde zo weinig mogelijk wordt aangedrukt. We hebben nu de beschikking over het oranje trekkertje van buurman Pascal, maar voor de toekomst zou een eigen trekker van ongeveer die grootte heel handig zijn.
   Het composteren wordt nu steeds professioneler aangepakt, waarbij we ervoor moeten zorgen dat de hopen heet genoeg worden om onkruidzaden en ziektekiemen te doden. Een hakselaar voor achter een trekker zou zinnig zijn, omdat een aantal gewasresten nu niet in de compost verwerkt worden omdat ze te houterig/vezelig zijn, zoals maïsstengels en koolstronken.
   Op sommige natte plekken, m.n. op Petit Bois, willen we de mogelijkheid om zelf drainagebuizen aan te leggen onderzoeken (onze buur-boer Petitpoisson heeft hier ervaring mee). Dat zou de bewerkbaarheid van het land ten goede komen.
   We willen uitkijken naar een 1-scharige ploeg, zodat we met een kleinere, en dus lichtere trekker kunnen ploegen.
Overigens is het mooi om te zien hoe de bodemstructuur van de Piramidetuin de afgelopen jaren veel beter is geworden, helemaal als je het vergelijkt met het Petit Bois.

Meewerken - Dsc 4579-werken-n-de-tuin-j - Onkruidbeheersing
Onze tuinen zijn redelijk ‘schoon’, als je ze vergelijkt met franse biologische groententeeltbedrijven, maar we zijn er nog lang niet! Dankzij de kantelschoffels hebben we de piramidetuin de afgelopen jaren aardig bij weten te houden. Doordat we op het Petit Bois rechte velden hebben, loont het zich nu om met een kleine trekker te schoffelen. Deze winter willen we dus een schoffeltuig aanschaffen.
Ons kleine freesje heeft de afgelopen jaren ruimschoots haar sporen verdiend: wat heeft die een werk verzet. Maar met de uitbreiding van ons oppervlakte met het Petit Bois, is de tijd nu rijp voor een dergelijke machine voor achter de trekker. Inmiddels hebben we een 2e hands frees aangeschaft.
 
- Opslag van de groenten
Het zou goed zijn een koelmogelijkheid te hebben voor de opslag van onze wintergroenten. Het mooiste is natuurlijk straks onder onze nieuw te bouwen werkplaats de zaken gelijk goed aan te pakken. We overwegen om nu nog een koelelement in de kelder onder Trianon te plaatsen.

- Verbetering van de kwaliteit van de groenten
Met behulp van kruidenpreparaten kan de kwaliteit van de compost, de bodem en de groenten nog meer verbeterd worden. Gezien de werkzaamheden die voorrang hebben zal het oppakken van dit stuk niet binnenkort gebeuren, maar we blijven het noemen voor onze wensenlijst.


- Fruitteelt
Helaas schiet de fruitteelt er steeds bij in wat betreft de aandacht voor de teelten. Op de camping gaan nu fruitbomen geplaatst worden, en het is de bedoeling om de fruitstruiken van het veldje naast Pascal een andere plek te geven. Nadat er dit jaar weer weinig opbrengst van de aardbeien was, zijn we er nog niet over uit hoeveel we komend jaar zullen uitplanten. Gelukkig is er in het wild regelmatig ook fruit te plukken, en waren de mirabellen het afgelopen jaar goed, niet duur en volop beschikbaar.

Toekomstplannen

Ook al zal het komende jaar nog veel aandacht naar de verdere ontwikkeling van de boerderij gaan, we noemen toch de onderstaande ideeën als mogelijkheden voor de (nabije of verre) toekomst.

- Tunnels erbij
Op het stuk achter de heg achter de huidige tunnels is plek voor meer tunnels. Dit zou onze jaarproductie en onafhankelijkheid van het weer vergroten.

- Zaadteelt
Op Petit Bois zouden we velden kunnen telen voor zaadteelt voor de coöperatie in Duitsland waar we al jaren onze zaden bestellen. Daarvoor moeten we eerst het mechanische onkruidbeheer beter op orde hebben.

- Paddestoelen
Champignons is een groente die we nog regelmatig bijkopen. Het is niet zo ingewikkeld om zelf paddestoelen te telen, het enige dat je ervoor nodig hebt zijn stammetjes, strobalen, ent-cultuur en tijd......

- Inmaakatelier
De potjes ingemaakte groenten worden erg duur verkocht hier in de streek in het natuurvoedings kanaal. Het zou de moeite waard zijn eens uit te zoeken of wij daar in onze nieuwe inmaakkeuken ook wat mee zouden kunnen doen voor de verkoop.

- Witlof
Al jaren hebben we het idee dat witloftrekken (zo heet dat als je witlof teelt) een goede activiteit zou zijn voor ons voor in de herfst, winter, waar vast en zeker afzet voor te vinden is. Wederom: er is niet veel voor nodig: een ruimte, witlofwortels en tijd.....

Dscf0555-weckproducten-1

Ook gaan we weer tijd besteden aan het werven van stagiaires.

Overigens: de bijen moeten we niet vergeten! Sinds een paar jaren verzorgt José de bijen. Zij vergeet ze dus zeker niet, maar we willen ze hier ook noemen omdat bijen onnoemelijk belangrijk zijn voor de bevruchting van bijna alle gewassen. Zonder bijen zouden er bijna geen groenten kunnen groeien. Aangezien wereldwijd de bijenvolken zware klappen te verduren krijgen o.a. door gifgebruik in de gangbare landbouw, is het extra belangrijk dat ze zich bij ons kunnen ontwikkelen.

Janneke Tops

januari 2008